MjˇlkurfrŠ­i

Eins og fyrr hefur veri­ drepi­ ß, var mikill ßhugi me­al stjˇrnenda Verkmenntaskˇlans a­ reyna fyrir sÚr me­ nřjar nßmsbrautir. ŮvÝ mi­ur h÷f­u ■eir ekki erindi sem erfi­i sbr. greinina um fˇstrunßm.

HÚr ver­ur fjalla­ stuttlega um hugmyndir a­ annarri nßmsbraut, sem ■vÝ mi­ur ur­u ekki a­ veruleika.

ŮvÝ var og er enn ■annig vari­, a­ mjˇlkurfrŠ­ingar hljˇta bˇklegan og hluta frŠ­ilegs hluta menntunar sinnar erlendis, lÝklega flestir Ý Dalum tekniske skole Ý Ë­insvÚum, en eru svo ß samningi sem i­nnemar vi­ mjˇlkursamlag hÚr ß landi og lj˙ka sveinsprˇfi Ý fyllingu tÝmans. Hugmyndin var a­ breyta ■essu a­ hluta e­a Ý heild og efla nßmsframbo­ Verkmenntaskˇlans Ý samvinnu vi­ atvinnulÝfi­, enda er hlutverk skˇla m.a. a­ ■jˇna bŠ­i nemendum og samfÚlaginu me­ ■vÝ a­ bjˇ­a sem besta menntun ß sem flestum svi­um.

Ekki er n˙ vita­ nßkvŠmlega hvenŠr hugmyndin um a­ stofna til kennslu Ý mjˇlkurfrŠ­i vi­ Verkmenntaskˇlann leit dagsins ljˇs. Ůa­ kann a­ hafa veri­ Ý margvÝslegu spjalli ß fundum skˇlanefndar, sem hugmyndin kvikna­i. Ůa­ hefur lÝklegast veri­ sumari­ e­a hausti­ 1983, ■vÝ 23. oktˇber ■a­ ßr fˇr skˇlameistari ß fund Steins Oddgeirs Sigurjˇnssonar, mjˇlkurfrŠ­ings og ostameistara hjß mjˇlkursamlagi KEA, en sÝmt÷l um hugmyndina h÷f­u fari­ fram ß­ur, en af sÝ­ari brÚfaskriftum mß rß­a a­ ■a­ hafi einmitt veri­ hann, sem hvatti til a­ lßta ß ■a­ reyna, hvort ekki mŠtti stofna til ■essa nßms hÚr ß Akureyri.

═ framhaldi af ■essum fundi skrifa­i skˇlameistari brÚf til ß­urnefnds tŠkniskˇla Ý Ë­insvÚum. BrÚfi­ er dagsett 28. oktˇber 1983 og ■ar er be­i­ um upplřsingar um skˇlann svo og nßmskrß.

Sk÷mmu sÝ­ar bßrust fyrstu upplřsingar um skˇlann og nßmi­ Ý Dalum.

Skˇlameistari hˇf n˙ frekari undirb˙ning a­ samsetningu nßmsins og naut til ■ess stu­nings Steins Oddgeirs og samstarfsmanna hans. Reynt var eftir bestu getu, a­ fella ■essa nřju nßmslei­ a­ ■eirri nßmskrß, er ■ß var Ý gildi.

Hinn 21. nˇvember var enn skrifa­ brÚf til Dalum og n˙ stÝla­ ß J.M. Buch Kristensen, sem var rektor skˇlans. Ůar er be­i­ um Ýtarlegri upplřsingar en fengist h÷f­u og sÚrstaklega be­i­ um upplřsingar um kennsluefni Ý mjˇlkurfrŠ­igreinum. J. M. Buch Kristensen svara­i um hŠl og ˇska­i eftir nßnari upplřsingum um til hvers efni­ skyldi nota­.

Honum var svara­ um mi­jan jan˙ar og stofnun skˇlans og nßmbrautir hans skřr­ar nokku­. Jafnframt var ■ess geti­, a­ ekki ■yrfti a­ bŠta miklu vi­ nßmskrß VMA til a­ kenna bˇklegu ■Šttina hÚr heima. Hins vegar var ■a­ gert alveg ljˇst, a­ ■arna var fyrst og fremst um upplřsinga÷flun a­ rŠ­a, en ekki sjßlfvirka stofnun nřrrar nßmsbrautar.

Annar ma­ur sem kom mj÷g vi­ ■essa s÷gu var ١rarinn E. Sveinsson, mjˇlkursamlagsstjˇri, en hann sřndi ■essu mßli ßhuga og hittust hann og skˇlameistari a.m.k. ■risvar sinnum til skrafs og rß­ger­a Ý mars 1984 og bau­st hann til a­ leggja sitt af m÷rkunum a­ ■etta nßm gŠti hafist ß Akureyri Ý samvinnu ■essara a­ila.

NŠstu mßnu­ina lß mßli­ ni­ri, lÝklega vegna ■ess a­ ■etta var ß stofnßri skˇlans og hann fj÷lmennari og flˇknari en menn h÷f­u Štla­ Ý fyrstu og svo haf­i langt verkfall ß haustmßnu­um 1984 ekki gert rˇ­urinn lÚttari.

NŠst var mßli­ teki­ upp Ý nˇvember 1984 me­ heimsˇkn Ý Mjˇlkursamlag KEA. Fimmtudaginn 14. febr˙ar 1985 kom ١rarinn E. Sveinsson Ý heimsˇkn og var­ a­ sammŠli a­ leggja til vi­ skˇlanefnd a­ leita heimildar til a­ hefja nßm Ý mjˇlkurfrŠ­i.

┴ skˇlanefndarfundi hinn 1. mars 1985 lag­i skˇlameistari fram till÷gu um kennslu Ý mjˇlkurfrŠ­i vi­ Verkmenntaskˇlann ß Akureyri. Ůar voru taldar ■Šr nßmsgreinar og innbyr­is skipting ■eirra, en tillagan ger­i rß­ fyrir 70 eininga bˇklegu nßmi.[118] Me­ till÷gunni fylgdi svohljˇ­andi greinarger­:

äVi­ Verkmenntaskˇlann ß Akureyri er bo­i­ upp ß margvÝslegt nßm ß tŠkni- og h˙sstjˇrnarsvi­um. MjˇlkurfrŠ­i, sem ekki er kennd hÚr ß landi, fyllti ■ann flokk matvŠlagreina sem n˙ eru kenndar. ═ framtÝ­arh˙snŠ­i er gert rß­ fyrir gˇ­ri a­st÷­u til efna- og lÝffrŠ­ikennslu, auk almennra matvŠlagreina.[119] ┴ Akureyri er starfrŠkt eitt fullkomnasta mjˇlkursamlag ß landinu og ■ar er fullkomin rannsˇknarstofa. Skˇlinn hefur ß a­ skipa nŠgu kennarali­i til kennslu Ý mjˇlkurfrŠ­i og auk ■ess eru sÚrmennta­ir kennarar Ý frŠ­igreininni starfandi Ý bŠnum.

Tillaga ■essi er framlag til eflingar lÝfefnai­na­ar ß Akureyri.ô

Skˇlanefnd bŠtti ■essu vi­:

äSamrß­ hefur veri­ haft vi­ forrß­amenn Mjˇlkursamlags KEA, er hafa lřst sig fylgjandi till÷gunni og rei­ub˙nir a­ leggja mßlinu li­. Fyrir liggur a­ kostna­arauki yr­i nßnast enginn ■ar sem a­eins 6[120] nßmseiningar af ■eim 70 sem tillaga er ger­ um, eru ekki ß n˙verandi nßmsskrß skˇlans. Skˇlanefnd lřsir sig sam■ykka till÷gunni og ˇskar eftir leyfi menntamßlarß­uneytisins til a­ hefja kennslu samkvŠmt henni ß nŠsta hausti.ô

BrÚf me­ bˇkun skˇlanefndar var sent Ragnhildi Helgadˇttur, menntamßlarß­aherra og samrit til Stefßns Ëlafs Jˇnssonar, deildarstjˇra Ý verk- og tŠknimenntunardeild rß­uneytisins. Ůa­an mun erindi­ hafa veri­ sent til stjˇrnar mjˇlkurfrŠ­ingafÚlagsins til umsagnar.

Ůrem d÷gum sÝ­ar var stutt vi­tal vi­ skˇlameistara Ý R┌VAK ■ar sem hann kynnti ■essa hugmynd. Daginn eftir komu tveir mjˇlkurfrŠ­ingar Ý heimsˇkn til hans og h÷f­u uppi miklar efasemdir, svo ekki sÚ meira sagt, um a­ hŠgt vŠri a­ kenna ■essa i­ngrein hÚr ß landi.

Stuttu sÝ­ar fˇr skˇlameistari Ý fer­ til Danmerkur og Noregs.[121] ═ Danm÷rku heimsˇtti hann skˇlann Ý Ë­insvÚum. Ůar hitti hann J. Buch Kristensen, sem tˇk honum af mikilli velvild. Hann sřndi honum skˇlann, tŠkjab˙na­ og nemendaa­st÷­u. Skˇlameistari lřsti ■eim hugmyndum, sem haf­i veri­ unni­ me­ ß Akureyri og kynnti fyrir Kristensen hva­a nßmsefni, almennt og sÚrhŠft vŠri Štla­ a­ kenna. Ůetta var rŠtt fram og til baka, var Kristensen hugmyndinni velvilja­ur og lofa­i a­ vera Verkmenntaskˇlanum innan handar um samstarf ß ■essu svi­i, ef til kennslunnar kŠmi ß Akureyri.

äHann tˇk hugmyndinni ekki illa og benti ß, a­ ■a­ vŠri au­velt a­ kenna stˇran hluta nßmsefnisins Ý VMA, en lřsti ßhyggjum vegna ÷flunar dřrs tŠkjab˙na­ar. ═ Dalum er lÝti­ mjˇlkurb˙, äpilot-plantö, en ■a­ er tilkomi­ vegna sÚrhŠfingar danskra mjˇlkurb˙a.

Ef, a­ mati sÚrfrˇ­ra, slÝkt äpilot-plantö er ekki nau­synlegt, ■ß er ni­ursta­a heimsˇknarinnar s˙, a­ tillaga um kennslu Ý mjˇlkurfrŠ­i eigi fullan rÚtt ß sÚr.ô[122]

Mßli­ kom svo inn ß bor­ mjˇlkurfrŠ­ingafÚlagsins Ý ReykjavÝk. Ůanga­ fˇru skˇlameistari og Gunnar Jˇnsson, varaforma­ur skˇlanefndar, Ý september 1985. Vi­t÷kur voru ß ■ann veg, a­ fÚlagi­ lřsti sig algerlega andvÝgt ÷llum slÝkum till÷gum og ■rßtt fyrir andˇf nor­anmanna fengu ■eir ■au hv÷ssu skilabo­, a­ mjˇlkurfrŠ­i vŠri i­ngrein, sem vŠri slÝkrar ger­ar a­ h˙n yr­i alls ekki kennd ß ═slandi a­ svo b˙nu. Ekki ver­ur anna­ sÚ­, en a­ forystumenn fÚlagsins mŠtu Ýslenska framhaldsskˇlakerfi­ ˇbur­ugt til slÝkrar kennslu.

Ůar me­ var ■essu mßli loki­.

Heimildir:



Höfundarréttur © 2002: Bernharð Haraldsson
Öll réttindi áskilin: Verkmenntaskólinn á Akureyri
Vefhönnun og uppsetning: Guðjón Ólafsson

[118] Ůarna voru t.d. fjˇrir ßfangar Ý Ýslensku, alls ßtta einingar, en mjˇlkurfrŠ­ingar munu vera einu framhaldsskˇlanemarnir, sem ekki ■urfa lßgmarkskunnßttu Ý mˇ­urmßlinu.
[119] Vegna ˇheyrilega langs byggingartÝma er h˙snŠ­i fyrir matvŠlagreinar enn ekki risi­ ■egar ■essar lÝnur eru settar ß bla­ hausti­ 2000!
[120] Eiga a­ vera ßtta.
[121] Sjß greinina um vÚlstjˇrn.
[122] ┌r skřrslu skˇlameistara um fer­ til Danmerkur og Noregs Ý mars 1985 til a­ kynna sÚr kennslu Ý mjˇlkurfrŠ­i og notkun vÚlar˙msherma.